Çin 2025’te Kömür Santrallarını Yeniden Faaliyete Geçiriyor

Son yayımlanan bir rapora göre, 2021 ve 2022 yıllarında Çin’in bazı bölgelerinde meydana gelen elektrik kesintileri, ülkenin enerji güvenliği konusundaki kaygıları artırdı. Bu durum, Çin’in temiz enerji yatırımlarını sürdürürken, aynı zamanda 2022’de 50’den fazla kömür santralını devreye almasına neden oldu. Uzmanlar, bu tür bir genişlemenin oldukça endişe verici olduğunu belirtiyor.

Çin, rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarında rekorlar kırarken, 2025 yılı itibarıyla 50’den fazla büyük kömür ünitesini de faaliyete geçirdi. Bu sayı, önceki on yıl boyunca yıllık 20’nin altında kalan seviyelere kıyasla belirgin bir artış gösteriyor.

2025 yılına kadar, güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesini hızla artıran Çin, son yıllarda kömürlü termik santralların sayısını da önemli ölçüde artırdı. Bu durum, dünyanın en büyük sera gazı salıcısı olan Çin’in iklim değişikliği ile mücadelede karbon emisyonlarını yeterince azaltıp azaltamayacağı konusundaki endişeleri derinleştiriyor.

3 Şubat’ta yayımlanan bir araştırmaya göre, her biri 1 GW veya daha fazla üretim kapasitesine sahip 50’den fazla büyük kömür ünitesi, 2025’te devreye alınacak. Önceki on yılda bu sayı yılda 20’nin altında kalmıştı. 1 GW’lık bir kapasite, birkaç yüz bin haneden 2 milyondan fazla haneye kadar elektrik sağlayabiliyor.

Genel olarak, Çin 2025’te toplamda 78 GW yeni kömürlü elektrik üretim kapasitesini devreye almayı planlıyor. Hava kirliliği ve etkileri üzerine çalışan Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) ile küresel enerji eğilimlerini izleyen Global Energy Monitor tarafından hazırlanan ortak rapor, bu artışın önceki yıllara göre keskin bir yükseliş olduğunu ortaya koyuyor.

Global Energy Monitor’dan Christine Shearer, raporun yazarlarından biri olarak, “Bu ölçekte bir genişleme gerçekten inanılmaz. Sadece 2025 yılında Çin’in devreye aldığı kömürlü elektrik kapasitesi, Hindistan’ın son on yılda eklediğinden daha fazla” şeklinde yorum yaptı.

Öte yandan, rüzgar ve güneş enerjisindeki büyük kapasite artışları, kömürün toplam elektrik üretimindeki payını geçen yıl bir miktar azaltmış durumda. Daha temiz enerji kaynaklarındaki büyüme, elektrik talebindeki artışın tamamını karşıladığı için kömürden üretilen elektrik yaklaşık %1 oranında azalmıştır. Çin Ulusal Enerji İdaresi’nin verilerine göre, ülke 2025 yılında 315 GW güneş enerjisi ve 119 GW rüzgar enerjisi kapasitesi ekleyecek.

2021-2022 yıllarında yaşanan elektrik kesintileri, Çin’in kömür santralı inşa etme hamlesini tetikledi. Rüzgar ve güneş enerjisindeki bu devasa büyüme, Çin’in neden hâlâ kömürlü termik santrallar inşa ettiğini ve neden ihtiyaç duyduğundan fazla sayıda santral devreye soktuğunu sorgulatıyor.

Uzmanlar, bu durumun yanıtının karmaşık olduğunu belirtiyor. Çin, ABD ve Avrupa’ya kıyasla daha erken bir kalkınma aşamasında bulunduğundan, büyümeyi sürdürebilmek için daha fazla enerjiye ihtiyaç duyuyor. Ülkenin 1,4 milyarlık nüfusunun daha büyük bir kısmı orta sınıfa yükseldikçe, enerji tüketen cihazları karşılayabilenlerin sayısı artıyor. Ayrıca, elektrik, Çin’in fabrikalarının kesintisiz çalışması ve hükümetin teknoloji alanında lider olma hedefi doğrultusunda yapay zekanın yüksek enerji talebini karşılamak için de gereklidir.

2021 ve 2022 yıllarında bazı bölgelerde yaşanan elektrik sıkıntıları, enerji güvenliği konusundaki endişeleri pekiştirdi. Bazı fabrikalar üretimi geçici olarak durdurmak zorunda kaldı ve bazı şehirlerde dönüşümlü elektrik kesintileri uygulandı. Hükümetin bu duruma yanıtı, daha fazla kömür santralı inşa etme isteğini açıkça ortaya koymak oldu. Bu durum, kömür santralı inşası için yapılan başvurular ve verilen izinlerde büyük bir artışa yol açtı.

Yeni raporda eş yazarlık yapan ve Centre for Research on Energy and Clean Air’da analist olan Qi Qin, 2022-2023 döneminde yaşanan bu başvuru ve izin patlamasının, yeni ünitelerin devreye girmesiyle geçen yıl kapasitede görülen büyük sıçramanın temel nedeni olduğunu belirtti. Rapora göre, geçen yıl 83 GW’lık yeni kömürlü elektrik kapasitesinin inşasına başlandı ve bu durum, önemli miktarda yeni kapasitenin 2026 yılında devreye girebileceğine işaret ediyor.

Hükümetin resmi görüşü, kömürün rüzgar ve güneş gibi hava koşullarına bağlı kaynaklar için istikrarlı bir yedek sağladığı yönünde. 2022’deki elektrik sıkıntılarının bir nedeni de, Çin’in batısında önemli bir enerji kaynağı olan hidroelektriği olumsuz etkileyen kuraklık olarak gösteriliyor.

Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, geçen yıl kömür santrallarını daha temiz ve verimli hale getirmeye yönelik yayımladığı rehberde, kömürün önümüzdeki yıllarda “önemli bir temel ve dengeleyici rol” oynaması gerektiğini ifade etti. Sektörel bir kuruluş olan Çin Kömür Taşımacılığı ve Dağıtımı Derneği de, diğer enerji kaynakları kömürün yerini alsa bile, kömürle çalışan santralların elektrik sisteminin istikrarı açısından vazgeçilmez olmaya devam edeceğini vurguladı.

Raporda ayrıca, Çin’e eski ve verimsiz kömür santrallarını hızla devre dışı bırakması ve Mart ayında onaylanacak bir sonraki beş yıllık planında, elektrik sektöründen kaynaklanan emisyonların 2025-2030 arasında artmamasını güvence altına alacak bir taahhütte bulunması çağrısı yapıldı.