Mahfi Eğilmez: OPEC’in Geleceği Tehlikede mi?
Mahfi Eğilmez, BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının etkilerini değerlendiriyor.
İktisatçı Mahfi Eğilmez, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) OPEC ve OPEC+’tan ayrılma kararı üzerine dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Eğilmez, bu ayrılığın örgütün yapısını zayıflatabileceğini ve global petrol piyasalarında yeni dengeler oluşturabileceğini belirtti.
Eğilmez, OPEC’in tarihsel olarak petrol fiyatlarını belirleyen bir kartel yapısına sahip olduğunu, ancak ABD’deki kaya petrolü üretiminin artması ve yeni üreticilerin piyasaya girmesiyle bu gücün giderek azaldığını ifade etti. OPEC+’nın daha gevşek bir işbirliği modeli olarak ortaya çıktığını vurgulayan Eğilmez, BAE’nin ayrılığının bu durumu daha da pekiştirebileceğini dile getirdi.
BAE’nin 1 Mayıs itibarıyla OPEC’ten ayrılacağını açıklaması, petrol pazarında büyük bir etki yaratma potansiyeline sahip. OPEC, 1960 yılında beş petrol ihracatçısı ülkenin bir araya gelmesiyle kuruldu ve kuruluş amacı, petrol arzını düzenlemek ve üreticilere istikrarlı gelir sağlamaktı. Ancak zamanla OPEC, kartel niteliğini yitirerek, daha çok bir işbirliği grubu haline geldi.
OPEC, uzun yıllar boyunca petrol fiyatları üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Üye ülkeler, üretim kotaları aracılığıyla fiyatları kontrol edebiliyordu. Ancak 2008 yılındaki küresel krizin ardından ABD’de kaya petrolü üretiminin artması, OPEC’in gücünü önemli ölçüde azalttı. OPEC+, 2016 yılında genişleyerek Rusya gibi yeni ülkeleri de bünyesine katmış olsa da, bu yeni üyelerin katılımı sınırlı kalmıştır.
OPEC+ üyesi ülkeler, dünya petrol üretiminin yaklaşık %42’sini gerçekleştirmekte. Ancak bu oran, kaya petrolü devreye girmeden önce %55-60 seviyelerindeydi. OPEC, geçmişte petrol fiyatlarının belirleyicisi olmasına rağmen, günümüzde Orta Doğu’daki çatışmalar dışında, üretim kısıtlamalarının etkisini azaltan diğer üreticilerin varlığıyla karşı karşıya kalmaktadır.
Son dönemde, ABD ile İran arasındaki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı üzerindeki belirsizlikler, petrol fiyatlarını yükseltmiştir. BAE’nin OPEC’ten ayrılması, örgütün dördüncü büyük üreticisinin kaybı anlamına geliyor ve bu durum, OPEC’in piyasalardaki etkisini daha da azaltabilir. Eğilmez, bu ayrılığın diğer üye ülkelerin disiplinini bozabileceğini ve dünya genelinde kartelin dağılabileceği algısını güçlendirebileceğini belirtti.
Sonuç olarak, OPEC+’nın geleceği, büyük ölçüde Suudi Arabistan ve Rusya’nın tutumuna bağlı. Bu iki ülke ayrılmadığı sürece, OPEC+ fiyat dengeleme işlevini sürdürebilir, ancak eski gücünü kazanması zor görünüyor.
