Türk çeliği kotası 25 Eylül’de yürürlüğe giriyor
AB, Türk çeliği kotası kapsamında 14 bin 161 tonluk sınır ve fiyat eşiği getirdi. Yeni uygulama 25 Eylül 2026’da başlayacak.
Avrupa Birliği, güç transformatörleri ve endüktörlerde kullanılan elektrik çeliği ile bu ürünlerden imal edilen laminasyon ve çekirdeklerin ithalatına geçici koruma önlemi uygulayacak. Avrupa Komisyonu tarafından 18 Eylül’de yayımlanan düzenleme, 25 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek.
155 takvim günü geçerli olacak uygulamanın mevcut takvime göre 26 Şubat 2027’ye kadar sürmesi planlanıyor. Düzenleme, Türkiye’nin tüm çelik ihracatını değil, enerji altyapısı açısından stratejik kabul edilen belirli ürün gruplarını kapsıyor.
Komisyon, söz konusu ürünlerdeki ithalat artışı ve küresel üretim kapasitesindeki fazlalığın Avrupa’daki üreticiler üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti. Elektrik çeliği, enerji kayıplarını azaltan transformatörlerin temel bileşenleri arasında yer alıyor. Yenilenebilir enerji yatırımları, şebeke yenileme çalışmaları ve veri merkezi yatırımları nedeniyle bu ürünlere yönelik talebin artması bekleniyor.
Türkiye’ye 14 bin 161 tonluk kota
Yeni düzenlemenin Türkiye açısından en önemli unsuru, laminasyon ve çekirdek ürünleri için ülkeye özel tarife kotası belirlenmesi oldu. Türkiye’ye 26 Şubat 2027’ye kadar kullanılmak üzere 14 bin 161,55 tonluk kota ayrıldı.
Bu miktar, aynı ürün grubunda Çin için belirlenen 4 bin 241 tonluk ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne ayrılan yaklaşık 2 bin 705 tonluk kotanın üzerinde bulunuyor. Kotalar, “ilk gelen ilk yararlanır” yöntemiyle kullanılacak. Bu nedenle ihracatçı şirketler açısından sevkiyatların zamanlaması kritik önem taşıyacak.
Komisyon verilerine göre Türkiye’nin inceleme kapsamındaki ürünlerin AB ithalatındaki payı 2021’de yaklaşık yüzde 16 iken 2025’te yüzde 13’e geriledi. Buna karşın Türkiye, Çin ve Japonya’nın ardından AB’nin başlıca tedarikçileri arasında kalmayı sürdürdü.
Kota dışında fiyat eşiği uygulanacak
Koruma mekanizması yalnızca miktar sınırlamasıyla sınırlı değil. AB, ürün türüne ve kotanın kullanılıp kullanılmadığına göre asgari fiyat eşikleri de belirledi.
Transformatör laminasyonlarında eşik, kota dahilindeki ithalat için ton başına 4 bin avro, kota dışındaki ithalat için ise 4 bin 550 avro olarak uygulanacak. Çelik çekirdeklerde bu sınırlar sırasıyla 5 bin ve 5 bin 600 avro olacak.
AB sınırındaki net ithalat fiyatı belirlenen seviyenin altında kalırsa aradaki fark geçici koruma vergisi olarak tahsil edilecek. Fiyat eşik değere eşit ya da daha yüksek olduğunda ise ilave vergi alınmayacak.
Transformatörün içine monte edilmiş çekirdekler için farklı bir yöntem uygulanacak. Bu ürünler kota kapsamına alınmayacak, ancak transformatör içinde yer alan çekirdeğin ağırlığı üzerinden ton başına 1.140 avro geçici koruma vergisi kesilecek.
AB’nin ithalatı dört yılda yüzde 120 arttı
Avrupa Komisyonu’nun incelemesine göre elektrik çeliği, laminasyon ve çekirdeklerin AB’ye toplam ithalatı 2021’de yaklaşık 135 bin tonken 2025’te 297 bin tonun üzerine çıktı. Böylece dört yıllık dönemde ithalat yüzde 120 arttı.
İthalat artışı 2024’te yüzde 23, 2025’te ise önceki yıla kıyasla yüzde 33 olarak gerçekleşti. 2025 verilerinde Çin yüzde 53’lük payla ilk sırada yer alırken Japonya’nın payı yüzde 20, Türkiye’nin payı yüzde 13 oldu.
Komisyon, küresel çelik sektöründeki kapasite fazlası, farklı ülkelerde artan ticaret engelleri ve ihracatın Avrupa pazarına yönelmesini ithalat baskısının başlıca nedenleri arasında gösterdi.
Türk ihracatçıları için 25 Eylül’den sonra iki temel unsur belirleyici olacak: Türkiye’ye ayrılan kullanılabilir kota ve ürünler için belirlenen fiyat eşikleri. 14 bin 161,55 tonluk sınır ihracatın tamamen duracağı anlamına gelmese de kota dışındaki sevkiyatlarda daha yüksek fiyat eşiği ve buna bağlı ek vergi riski doğuracak.
Geçici önlemin ardından Avrupa Komisyonu soruşturmasını tamamlayacak. Kalıcı bir koruma önlemi alınabilmesi için AB üyesi ülkelerin gerekli çoğunlukla düzenlemeyi desteklemesi gerekiyor. Bu nedenle Türk ihracatçıları, 25 Eylül’de başlayacak uygulamanın yanı sıra 2027’nin ilk aylarında verilebilecek nihai kararı da takip edecek.
