Marcos, elektrikli üç tekerlekli araç üretimini destekliyor

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos, üniversitelerin geliştirdiği teknolojilerle elektrikli üç tekerlekli araç ve jeepney üretimini artırmayı hedefliyor.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos, ülkenin temiz enerji hedefleri kapsamında elektrikli üç tekerlekli araçlar ile elektrikli jeepneylerin yerli üretimini teşvik ediyor. Hükümet, Filipinler’deki üniversiteler ve araştırma kurumları tarafından geliştirilen elektrikli araç teknolojilerini üreticilerle buluşturmayı amaçlıyor.

Marcos, 25 Ağustos’ta Caloocan kentinde MD Juan Enterprises Inc. tesisini ziyaret ederek şirketin elektrikli araç üretimine girme planlarını görüştü. Bilim ve Teknoloji Bakanlığına göre hükümet, elektrikli üç tekerlekli araçların ülkede üretilebilmesi için gerekli ekipman ve teknolojinin sağlanması üzerinde çalışıyor. Elektrikli jeepney üretimi de plan kapsamında bulunuyor.

Bakan Renato Solidum Jr., MD Juan’ın 2013 ve 2014 yıllarında elektrikli üç tekerlekli araç ürettiğini ancak o dönemde talebin düşük olması nedeniyle bu faaliyetini durdurduğunu belirtti. Solidum’a göre artan akaryakıt maliyetleri ve elektrikli ulaşım araçlarına yönelik ilginin büyümesi, pazar koşullarını değiştirdi.

Hükümet, MD Juan gibi şirketlerin elektrikli araç teknolojileri geliştiren üniversiteler ve araştırma kuruluşlarıyla iş birliği yapmasını istiyor. Bu kapsamda öne çıkan kurumlardan biri, elektrikli ulaşım alanında çalışmalar yürüten Cagayan State University’nin ElektroMobilite Araştırma ve Geliştirme Merkezi.

Merkez, elektrikli bir üç tekerlekli araç ile geleneksel üç tekerlekli araçları elektrikli tahrik sistemine dönüştüren bir teknoloji geliştirdi. Bu çalışmalar, 5 Ağustos’ta Taguig kentindeki SMX Convention Center Aura’da düzenlenen Sustainability Expo 2026’da tanıtıldı. Üniversite, geliştirdiği araçları seri üretimle ilgilenen yatırımcıların kullanımına sunuyor.

Üniversitenin yedi kişilik elektrikli üç tekerlekli aracının prototip üretim maliyeti yaklaşık 600 bin Filipin pesosu, yani yaklaşık 10 bin 400 dolar seviyesinde. Solidum, bu rakamın araştırma ve geliştirme giderlerini de içerdiğini, ticari üretime geçildiğinde birim maliyetin düşebileceğini söyledi. Üretim hacminin artması ve imalat süreçlerinde daha fazla mekanizasyon kullanılması da araç başına düşen iş gücü süresini azaltarak maliyetleri aşağı çekebilir.

Cagayan State University’nin C-Trike adı verilen diğer çözümü ise mevcut bir benzinli üç tekerlekli aracın elektrikli sisteme dönüştürülmesini sağlıyor. Üniversite, dönüşüm maliyetini yaklaşık 120 bin peso olarak açıklıyor. Bu yöntem, yeni bir araç satın almak yerine mevcut aracını elektrikli hale getirmek isteyen işletmecilere daha düşük başlangıç maliyetli bir seçenek sunuyor.

ElektroMobilite Araştırma ve Geliştirme Merkezi ayrıca uyumlu araçlarda kullanılabilen batarya değiştirme sistemi geliştirdi. Sistem sayesinde sürücüler, bataryanın yeniden şarj olmasını beklemek yerine boşalan bataryayı dolu bir batarya ile değiştirebiliyor.

Üniversitenin elektrikli ulaşım araştırmaları, Bilim ve Teknoloji Bakanlığının Science for Change Programı tarafından desteklendi. Cagayan State University, araçların elektrik ve elektronik sistemleri dahil olmak üzere çeşitli bileşenlerin geliştirilmesinde Filipinler Üniversitesi Diliman kampüsüyle de çalıştı.

Araştırmalarda elektrikli dönüşümün performansı ve ekonomik sonuçları da incelendi. Philippine Journal of Science dergisinde yayımlanan bir çalışmada, geleneksel ve elektrikli üç tekerlekli araçların enerji tüketimi, yokuş çıkma performansı ve emisyonları değerlendirildi. Çalışma, elektrikli araçların yaygınlaşmasının önündeki başlıca engellerden birinin yüksek ilk yatırım maliyeti olduğunu ortaya koydu.

Proje saha testlerinden de geçirildi. Bilim ve Teknoloji Bakanlığının 2024 yılı raporuna göre beş araç üretilerek farklı eyaletlerde denendi. Araç gövdesi, kullanılan malzemeler ve elektrik sistemleri dahil olmak üzere projeye 51 milyon pesodan fazla kamu kaynağı aktarıldı.

Cagayan State University, elektrikli araç teknolojilerinin üretimi ve dağıtımı için özel şirketlerle lisans anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar, sanayi ortaklarına teknolojinin yanı sıra üretim ve montaj süreçleri için teknik destek sağlıyor.

Hükümetin elektrikli ulaşım çalışmaları yalnızca kara araçlarıyla sınırlı değil. Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Mapúa Üniversitesi ile geliştirilen güneş enerjili elektrikli tekne ve Filipinler Üniversitesiyle yürütülen elektrikli feribot projelerini de destekliyor. Bakanlık aynı zamanda standart şarj istasyonları, güneş enerjili şarj cihazları ve batarya değiştirme sistemleri üzerinde çalışıyor.

Marcos, yerli elektrikli araç üretiminin ülkenin ithal petrole bağımlılığını azaltabileceğini ve toplu taşıma işletmecilerini destekleyebileceğini belirtti. Elektrikli üç tekerlekli araçlar, kentlerde ve belediyelerde kısa mesafeli toplu taşımada yaygın biçimde kullanıldıkları için hükümetin öncelikleri arasında yer alıyor. Araçların belirli güzergâhlarda çalışması, şarj veya batarya değiştirme noktalarının terminaller gibi sabit alanlarda kurulmasını kolaylaştırabilir.

Bununla birlikte araç fiyatları ve toplam işletme maliyeti önemini koruyor. Cagayan State University’nin elektrikli üç tekerlekli aracı için açıklanan 600 bin pesoluk rakam prototip aşamasına ait ve araştırma-geliştirme giderlerini kapsıyor. Ticari üretimde fiyatın düşmesi beklenebilse de nihai maliyet; üretim hacmi, parça fiyatları, iş gücü ve imalat verimliliğine bağlı olacak.

120 bin pesoluk C-Trike dönüşümü ise mevcut bir aracın kullanılmasına dayandığı için daha düşük bir başlangıç maliyeti sunuyor. Ancak batarya, şarj altyapısı, bakım ve finansman giderleri, işletmecilerin toplam sahip olma maliyetini belirleyecek diğer unsurlar arasında bulunuyor.

Yerli üretimin sürdürülebilmesi için batarya, motor, kontrol ünitesi, güç elektroniği ve diğer bileşenlere yönelik tedarik zincirlerinin kurulması gerekiyor. Araçlarda kullanılacak parçaların ne kadarının ülke içinde üretileceği, elektrikli ulaşım sektörünün Filipinler ekonomisine sağlayacağı katma değeri de belirleyecek.

Marcos yönetimi, kamu kaynaklarıyla geliştirilen teknolojileri ticari üretim kapasitesine sahip imalatçılarla buluşturmayı bir sonraki aşama olarak görüyor. Elektrikli üç tekerlekli araçlar alanındaki üniversite projeleri, araştırma ve prototip aşamasından özel sektörün seri üretim değerlendirmesi yapabileceği bir noktaya ulaşmış durumda.