Devasa El Nino etkileri küresel krizi büyütebilir
Devasa El Nino’nun yıl sonunda güçlenmesi bekleniyor. Uzmanlar, 2027’nin rekor sıcaklıklarla birlikte gıda ve ekonomi krizlerini derinleştirebileceği uyarısında.
Pasifik Okyanusu’nda etkisini sürdüren El Nino’nun yıl sonuna doğru daha da güçlenmesi bekleniyor. Bilim insanları, olağanüstü hava olayının insan kaynaklı küresel ısınmayla aynı döneme denk gelmesinin 2027’yi ölçümlerdeki en sıcak yıl yapabileceği ve dünya genelinde gıda ile ekonomi krizlerini derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
El Nino’nun zirveye ulaşmasına aylar kala, sıcaklık göstergelerinde daha önce görülmemiş seviyeler kaydedildi. Güncel verilere göre, Pasifik’te olayın merkezini oluşturan bölgede sıcaklık farkı 3,05 dereceye çıktı. Yaklaşık 150 yıllık modern ölçüm döneminde ulaşılan bu değer, Kasım 2015 sonunda kaydedilen 3,02 derecelik önceki rekoru geride bıraktı.
İklim bilimci Zeke Hausfather’ın değerlendirdiği 14 modelin ortalaması, El Nino’nun kasım ve aralık aylarında 4 derecelik bir zirveye ulaşabileceğine işaret ediyor. Önceki örneklerin oldukça üzerinde olan bu ihtimal, Hausfather tarafından “akıl almaz” sözleriyle tanımlanırken bazı uzmanlar mevcut tabloyu “Godzilla seviyesinde” bir olay olarak nitelendiriyor.
Sıcaklık farkının 0,5 dereceyi aşması El Nino için yeterli kabul ediliyor. 2 derecenin üzerindeki değerler ise resmî olarak “çok güçlü El Nino” sınıfında değerlendiriliyor ve kamuoyunda çoğunlukla “süper El Nino” olarak adlandırılıyor. Mevcut olayın en az bin yılın en güçlü örneği olabileceği belirtilirken, insan faaliyetlerinin yol açtığı ısınma atmosfer ve okyanuslardaki sıcaklık tabanını zaten yükseltmiş durumda.
Ekstrem hava olayları yayılıyor
El Nino ile küresel ısınmanın üst üste binmesi, 2027’nin mevcut sıcaklık rekorlarını büyük farkla aşabileceği beklentisini güçlendiriyor. Fosil yakıt kullanımından kaynaklanan iklim krizi, aşırı hava olaylarının şiddetini artırırken can kayıpları ve toplumsal zararlar da büyüyor.
Carbon Brief tarafından yayımlanan bir analizde değerlendirmelerde bulunan Hausfather, 1997-1998 ve 2015-2016 dönemlerindeki güçlü El Nino olaylarının dünya ekonomisinde yüz milyarlarca dolarlık zararla ilişkilendirildiğini belirtti. Hausfather’a göre günümüzdeki olay, geçmişte yaşanan örneklerin etkisini aşma potansiyeli taşıyor.
Imperial College London’dan Prof. Friederike Otto ise El Nino’nun, iklim sistemindeki enerjiyi geniş ölçekte yeniden dağıttığını ve bunu insan etkisiyle daha fazla ısınmış bir ortamda gerçekleştirdiğini vurguladı. Otto, birçok bölgede sağlık, gıda güvenliği ve su kaynakları bakımından daha önce görülmemiş sıcaklıkların yaşanabileceğini söyledi.
Otto, El Nino’nun sona eren geçici bir olay olduğuna, ancak fosil yakıt kullanımı sürdükçe her yeni olayın daha yüksek bir sıcaklık tabanında meydana geldiğine dikkat çekti. Bu durumun toplumların ortaya çıkan sonuçlarla mücadele etmesini zorlaştırdığı ifade ediliyor.
Gıda arzı ve küresel ticaret baskı altında
El Nino’nun bölgesel etkileri şimdiden hissediliyor. Endonezya’da sıcak ve kurak hava, orman yangınlarını ve tehlikeli seviyelere ulaşan hava kirliliğini artırdı. Hindistan’da muson yağışlarının zayıflaması, Orta Amerika ve Karayipler’deki kuraklığın tarımsal üretimde kayıplara yol açması bekleniyor.
Panama Kanalı’nda su seviyelerinin düşmesi deniz taşımacılığını ve ticaret akışını yavaşlatırken, Afrika Boynuzu şiddetli yağışlara karşı daha kırılgan hale geliyor. ABD’nin güneyinde ise kış aylarında yoğun yağışların görülmesi öngörülüyor. Dünya Gıda Programı, ağustos ayında yaptığı açıklamada El Nino’nun yaklaşık 50 milyon kişiyi akut açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini ve gıda fiyatlarını yükseltebileceğini bildirmişti.
Güney Yarımküre’de yaklaşan yaz mevsiminin El Nino nedeniyle daha sıcak ve kurak geçmesi bekleniyor. Bu tablo, Avustralya ile Afrika’nın güneyinde kuraklık ve orman yangını riskini artırabilir. Pasifik’te tayfunların daha güçlü olması beklenirken, aynı hava olayı Atlantik’teki kasırga faaliyetlerini baskılayabiliyor.
İklim değişikliği ve doğal afetler üzerine çalışan Prof. Bill McGuire, güçlü El Nino olaylarının dünya ekonomisi üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceğini belirtti. McGuire’a göre 2008’deki Büyük Durgunluk küresel gayrisafi yurt içi hasılayı yaklaşık 2 trilyon dolar azaltırken, 1997-1998’deki süper El Nino’nun ekonomik kaybı 5,7 trilyon dolara ulaştı. Mevcut Devasa El Nino’nun ise şimdiden 1997-1998 dönemini geride bıraktığı ifade ediliyor.
