Türkiye İhracatında İran’a Ödenen Navlun Sorunu Derinleşiyor
Türkiye’den İran’a yapılan ihracatta navlun ödemeleri sorunu derinleşiyor. Türk taşımacılar, haksız rekabetle mücadele ediyor.
Türkiye ile İran arasındaki karayolu taşımacılığı, son dönemde ciddi bir krizle karşı karşıya. 2026 yılının ilk beş ayında Türkiye’nin İran’a yaptığı ihracat 813 milyon dolara ulaşırken, bu malların taşınması için ödenen navlun bedeli, ihracatın %13’üne denk gelen 102,5 milyon doları buldu. Türk taşımacılık firmaları, haksız rekabet ve uzun bekleme süreleri nedeniyle pazar paylarını hızla kaybetmekte.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND), Türkiye’ye gelen İranlı ticaret ve lojistik temsilcileriyle bir araya gelerek bu sorunları masaya yatırdı. Türk nakliyecileri, yaşanan sıkıntıların giderilmesi için İran heyetine 12 maddelik bir acil çözüm planı sundu. Toplantıya, İran Dışişleri Bakanlığı temsilcisi, İran Ticaret Müşaviri ve İran Taşımacılar Birliği (ITCAI) Başkanı gibi önemli isimler katıldı.
TİM verilerine göre, Ocak-Mayıs 2026 döneminde Türkiye’nin İran’a toplam ihracatı 813 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu ihracatın %90’ından fazlası karayolu ile taşındı. Ancak, bu süreçte taşıma pastasından en büyük payı İran plakalı araçlar aldı. İran’a yapılan ihracat taşımaları, 22.775 TIR seferi olarak kaydedildi. Ortalama 4.500 dolar olan TIR navlunu göz önüne alındığında, 813 milyon dolarlık ihracat için yaklaşık 102,5 milyon dolarlık hizmet ithalatı yapıldığı anlaşılmakta. Yani Türkiye’nin bu ülkeye yaptığı ihracat gelirinin %13’ü doğrudan hizmet ithalatına harcandı.
İlk beş ayda karayolu ile İran’a yapılan toplam ihraç seferi, yıllık %2 artışla 32.114’e ulaştı. Ancak bu dönemde Türk plakalı araçların sefer sayısı %17 azaldı, İran plakalı araçların sefer sayısı ise %13 arttı. Böylece İran TIR’larının toplam taşımalardaki pazar payı %71’e yükseldi. İran’dan Türkiye’ye yapılan ithalat taşımaları ise yıllık bazda %15 gerileyerek 41.879 sefer oldu. Türk plakalı araçlarla yapılan ithalat taşımaları %48 gibi dramatik bir düşüşle 6.974 adette kalırken, İran plakalı araçların sefer sayısı sadece %2 azalarak 33.974 sefer olarak gerçekleşti.
Toplantıda, özellikle yaz sıcaklarının etkili olduğu bu günlerde sınırda bekleme sürelerinin 28 güne kadar çıkmasının hem insani hem de ticari açıdan kabul edilemez olduğu vurgulandı. UND İkinci Başkanı Ergun Bilen, İran tarafından uygulanan ve Türk taşıtlarının sıra numarası almasını engelleyen sistemin derhal iptal edilmesi gerektiğini belirtti. Bu kuralın kaldırılmadığı sürece yeni müzakerelerde somut adımlar atılmasının mümkün görünmediği ifade edildi.
UND, ikili taşımacılığın karşılıklı fayda ve adil rekabet ilkeleriyle yürütülmesi için 12 başlıkta acil ve somut adımlar atılmasını talep ediyor. Bu başlıklar arasında, Gürbulak sınır kapısındaki yavaşlamanın giderilmesi, sadece İran araçlarına verilen geçiş önceliğinin sonlandırılması ve Türk taşımacıların farklı şehirlerden yük alabilmesine olanak sağlanması gibi maddeler yer alıyor. Ayrıca, Türk TIR’larını tercih eden İranlı ihracatçılardan haksız yere tahsil edilen vergilere son verilmesi gerektiği vurgulanıyor.
