xAI, Memphis’te şebekeyi destekleyecek dev batarya kurdu

xAI’ın Memphis’te kurduğu dev batarya, yapay zekâ veri merkezinin elektrik talebini karşılamayı ve yoğun saatlerde şebekeyi rahatlatmayı hedefliyor.

xAI, Tennessee eyaletinin Memphis kentindeki Colossus 2 veri merkezi sahasına büyük ölçekli bir batarya sistemi kurdu. Tesisin, yapay zekâ bilgisayarlarının elektrik tüketimindeki ani değişimleri dengelemek ve ihtiyaç duyulduğunda yerel şebekeden çekilen gücü azaltmak amacıyla kullanılması planlanıyor.

Şirketin Colossus 2 için hava emisyonu izni olmadan geçici gaz jeneratörleri çalıştırdığı belirtiliyor. Temmuz ayında sahada 69 jeneratörün bulunduğu, düz yataklı römorklar üzerinde taşınabilir nitelikte olan bu ünitelerin aynı noktada günler boyunca çalıştığı aktarılıyor. Söz konusu jeneratörlerin, çoğunlukla Siyah Amerikalıların yaşadığı Whitehaven çevresi başta olmak üzere yakın bölgelerde hava kirliliğine yol açtığı yönünde eleştiriler bulunuyor.

Southern Environmental Law Center, topluluk adına izinsiz hava kirliliğinin durdurulması talebiyle dava açtı. Dava halen sonuçlanmış değil. Benzer bir tartışma, xAI’ın Colossus 1 tesisini devreye aldığı dönemde Boxtown mahallesinde de yaşanmıştı.

Batarya sistemleri fosil yakıt yakmak yerine, elektriğin bol olduğu zamanlarda enerji depoluyor ve ihtiyaç yükseldiğinde bu enerjiyi kullanıma sunuyor. xAI’ın kurduğu sistemin, yapay zekâ yükündeki kısa süreli dalgalanmaları emerek jeneratörleri ve yerel elektrik altyapısını korumaya yardımcı olması bekleniyor.

Bununla birlikte, xAI dev batarya sisteminin mobil jeneratörlerin kullanımını azaltıp azaltmayacağı henüz net değil. Bataryaların şebekeden yeterli enerji alamaması halinde, jeneratörlerle beslenen ada tipi bir mikro şebeke içinde şarj edilmesi de mümkün. Böyle bir kullanım, emisyonların artmasına neden olabilir.

Yapay zekâ yatırımları batarya talebini artırıyor

ABD elektrik şebekesi, yapay zekâ veri merkezlerinden kaynaklanması beklenen hızlı talep artışına uyum sağlamaya çalışıyor. Şebekeye bağlanmak için uzun onay süreçlerini beklemek istemeyen veri merkezi işletmecileri, bağlantıyı hızlandırmak ve yoğun saatlerde oluşan yükü sınırlamak için büyük batarya projelerine yöneliyor.

Elektrik sistemi yılın büyük bölümünde yeni veri merkezlerinin talebini karşılayabilecek kapasiteye sahip olsa da sıcak hava dalgaları veya kar fırtınaları sırasında tüketim hızla yükseliyor. Büyük bataryalar, bu tür zirve dönemlerinde birkaç saat boyunca tesisi besleyerek şebeke üzerindeki baskıyı azaltabiliyor.

Memphis’in elektrik hizmetini sağlayan MLGW tarafından yürütülen “güç kesintisi” programı kapsamında xAI’ın bağlantısının onaylandığı belirtildi. MLGW yetkilisi McGowan’a göre şirket, sayaç arkasındaki üretim ve depolama kapasitesi sayesinde dört saate kadar şebekeden ayrılarak kendi yükünü karşılayabiliyor. Bu düzenleme, veri merkezinin şebekeye bağlanmasının ön koşullarından biri olarak gösterildi.

Diğer eyaletler ve şebeke işletmecileri, yüksek tüketimli veri merkezlerini diğer müşterilerden ayırmak amacıyla yeni “büyük yük tarifeleri” oluşturmayı değerlendiriyor. Bazı bölgelerde ise şebeke zorlandığında veri merkezlerinin elektrik tüketimini geçici olarak azaltması planlanıyor. Tennessee Valley Authority (TVA) bölgesinde yerel elektrik şirketleri, eyalet veya federal düzenleyicilerden yıllarca sürecek onayları beklemeden bu tür çözümleri uygulayabiliyor.

Benzer depolama projeleri için başka şirketler de anlaşmalar imzaladı. Aligned Data Centers, Oregon’da bir batarya yatırımı için elektrik şirketine ödeme yaparak projesini planlanandan yıllar önce devreye almayı hedefliyor. Google ise Minnesota’daki bir veri merkezini çalıştırmak üzere güneş ve rüzgâr enerjisinin yanı sıra kısa ve uzun süreli depolama sistemlerinden oluşan bir portföy oluşturdu.

xAI’ın Memphis’teki bataryası, ileride TVA’nın genel şebekesine de katkı sağlayabilir. Kurum, artan nüfus, imalat yatırımları ve yapay zekâ sektörünün elektrik talebini karşılamak için yoğun saatlerde kullanılabilecek daha fazla kapasiteye ihtiyaç duyuyor. TVA sözcüsü Patrick Cassidy, kurumun yakın zamanda tamamladığı uzun vadeli enerji planında batarya depolamayı büyüme alanlarından biri olarak belirlediğini söyledi. Plan, TVA yönetim kurulu tarafından ağustos ayında onaylandı.

Tennessee Solar Energy Industries Association yöneticisi Gil Hough, bölgenin batarya depolamanın potansiyelini henüz kullanmaya başladığını belirterek, bu ölçekteki bir projenin elektrik şirketlerini, güneş enerjisi geliştiricilerini ve diğer enerji kuruluşlarını daha büyük depolama yatırımları düşünmeye teşvik edebileceğini ifade etti.

TVA’nın nükleer ve kömür santrallerinden oluşan büyük üretim filosu, talepteki kısa vadeli değişimlere hızlı yanıt veremiyor. Bu santraller, tüketimin düşük olduğu gece saatlerinde de çalışmayı sürdürüyor. Bataryalar, gece oluşan enerji fazlasını depolayarak öğleden sonra ve akşam saatlerindeki yüksek talep dönemlerine aktarabilir; ayrıca bölgedeki güneş enerjisi üretiminin daha sonra kullanılmasına olanak tanıyabilir.

TVA, elektriğe en çok ihtiyaç duyulan saatlerde devreye girecek batarya projeleri için de adım atıyor. Kurum, nisan ayında Plus Power ile Alabama’nın Jackson County bölgesinde 200 megavat/800 megavat-saat kapasiteli bir batarya tesisi için sözleşme imzaladı. Projenin 2029’da tamamlanması bekleniyor.

TVA yönetim kuruluna yapılan değerlendirmeler, xAI’ın büyük batarya tesisini sözleşmeli bir şebeke kaynağı olarak sunmaya açık olabileceğine işaret ediyor. Böyle bir anlaşma gerçekleşirse, özel olarak kurulan batarya sistemi TVA şebekesine yoğun saatlerde kapasite sağlayabilir ve bunun karşılığında gelir elde edebilir. Bu durum, yapay zekâ altyapısındaki hızlı büyümenin ABD elektrik şebekelerinde batarya yatırımlarını da hızlandırmasına yol açabilir.