ABD’nin İran’a Yönelik Operasyonları Artarken Petrol Çıkış Yolu Daralıyor
ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları sürerken, petrol çıkış yolları giderek daralıyor ve piyasalarda belirsizlik artıyor.
ABD ordusu, İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırıların 13. gecesini geride bırakırken, İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a ait iki petrol tankerine füze ve insansız hava aracı ile saldırdığı bildirildi. Hürmüz Boğazı’nın ardından Babülmendep Boğazı’nın da tehdit altında olması, Brent petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesinin üzerine çıkmasına ve sigorta maliyetlerinin artmasına yol açtı.
ABD Merkez Komutanlığı, İran’a yönelik son operasyonun iki saatten fazla sürdüğünü ve bu saldırının 13. gece olduğunu açıkladı. Saldırılar, Kızıldeniz’deki tanker saldırılarının ardından ikinci büyük enerji koridoruna yayılarak, piyasalardaki endişeleri artırdı.
Husiler, Suudi Arabistan’dan petrol taşıyan Encelia ve Layla isimli tankerleri hedef aldıklarını duyurdu. Encelia’nın Suudi Arabistan’ın Cizan Limanı yakınlarında vurulması üzerine yardım çağrısı yapıldı. Suudi Arabistan resmi haber ajansı, saldırının Encelia’nın ön bölümünde yangına yol açtığını bildirdi, ancak Layla’ya yönelik saldırının bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanmadığı ifade edildi.
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan önemli bir geçiş noktasıdır. Bu koridordan, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si ve konteyner trafiğinin dörtte biri geçmektedir. Husilerin deniz ablukası tehdidi, alternatif güzergahların güvenilirliğini sorgulatmaya başladı.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintileri aşmak amacıyla günlük milyonlarca varil petrolü kara boru hattıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na yönlendiriyordu. Ancak, artan saldırı riski bazı tankerlerin rotalarını değiştirmesine neden oldu. Asya’ya giden gemilerin Afrika’nın güneyinden dolaşması, yolculuk sürelerini uzatırken yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerini de artırabilir.
Kızıldeniz’in güneyindeki savaş riski, bazı taşımacılık şirketlerinin sigorta primlerini bir günde iki katına çıkardı. Gemi sahiplerinin bölgeden uzaklaşması, enerji dışındaki konteyner ve kuru yük taşımacılığını da olumsuz etkileyebilir.
ABD Başkanı Donald Trump, Husilerin yeni saldırılar düzenlemesi halinde İran ve Yemen’deki gruba büyük askeri cezalar vereceklerini belirtti. Washington yönetimi, Husileri İran’ın doğrudan desteklediği bir vekil güç olarak değerlendiriyor. Trump ayrıca, İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyonları yeniden başlatmayı ciddi şekilde düşündüğünü ifade etti.
İran, ABD’nin saldırılarına karşılık olarak Ürdün’deki füze sistemleri ile silah ve yakıt depolarını hedef aldığını duyurdu. Ürdün ordusu, dört füze ve altı insansız hava aracına müdahale ettiğini bildirdi. İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki bir ABD elektronik harp birimini vurduğunu öne sürdü, ancak ABD ve Kuveyt makamları üste can kaybı yaşandığına dair bir açıklama yapmadı.
Brent petrolün varil fiyatı, Kızıldeniz’deki tanker saldırılarının ardından yüzde 6’dan fazla yükselerek, mayıs ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıktı. Piyasa, Hürmüz ve Babülmendep koridorlarındaki riskleri aynı anda fiyatlamaya başladı. Hürmüz Boğazı savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyordu.
ABD Temsilciler Meclisi, İran’daki askeri operasyonların devamı için Kongre onayı alınmasını öngören karar tasarısını kabul etti. Ancak bu karar, saldırıları doğrudan durdurmuyor. ABD yönetimi, savaş için şimdiye kadar 37,5 milyar dolar harcandığını ve çatışmalarda 18 Amerikan askerinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Irak Başbakanı, gerilimin azaltılması ve müzakerelerin yeniden başlaması amacıyla Tahran’ı ziyaret etti. Pakistan ve Türkiye’nin de taraflar arasında yeni bir diplomatik kanal açılması için temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor. Birleşmiş Milletler, bölgenin giderek genişleyen bir çatışma döngüsüne çekildiği uyarısında bulundu. Piyasalar, Husilerin tanker saldırılarını sürdürüp sürdürmeyeceğini ve Trump’ın yeni bir askeri operasyon kararı alıp almayacağını takip ediyor.
