Fındık Fiyatları TMO’nun Altına Düştü, Piyasa Dengesizleşti
Fındık fiyatları, TMO’nun belirlediği alım fiyatlarının altına düşerek piyasada belirsizlik yarattı. Üreticiler alternatif yatırım araçlarına yöneldi.
VEYSEL AĞDAR
Geçtiğimiz yıl yaşanan zirai don, fındık rekoltesini tarihinin en düşük seviyelerine indirdi. Ancak bu sezon, beklenmedik bir şekilde fındık fiyatları düşüşe geçti. Serbest piyasada, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) Levant kalite için belirlediği 195 TL ve Sivri kalite için 190 TL alım fiyatlarının altında işlem görmesi dikkat çekti. Sezonun başında 370 TL’ye kadar yükselen fındık fiyatları, şu an serbest piyasada Levant kalite için 180-200 TL, Giresun kalite için ise 230-245 TL seviyelerine kadar geriledi. Bu fiyat düşüşü, hem üreticiler hem de aracıları endişelendirirken, piyasalardaki belirsizlik de devam ediyor. Üreticilerden bazıları satış yaparken, diğerleri beklemeyi tercih ediyor. Gözler, Mayıs ayına çevrilmiş durumda.
Fiyat Düşüşünün Nedenleri
Sektör temsilcileri, fındık fiyatlarındaki düşüşte emanete bırakılan fındık uygulamasının da önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Fındık piyasasındaki dalgalanmalar, sadece üreticileri değil, sanayicileri de etkiliyor. Ürünün piyasaya sınırlı bir şekilde girmesi, sanayicilerin tedarik konusunda zorluk yaşamasına neden oluyor. Stoklarında yüksek fiyattan aldıkları fındıkları işleyerek piyasaya süren sanayiciler, fiyatların yükselmesini bekliyor. Bazı büyük alıcıların, iç piyasadan alım yapmamaları nedeniyle alternatif tedarikçilere yöneldiği, ancak fiyatlarda kalıcı bir iyileşme olmadığı ifade ediliyor. Türkiye’nin gelecek sezona yüksek stokla girmesi, özellikle Avrupa’daki alıcıların Türkiye dışındaki tedarikçilere yönelmesine yol açıyor. Bu durum, Türkiye’nin 150-200 bin ton kabuklu fındıkla yeni sezona girmesine neden olacak.
Üreticilerin Yatırım Tercihleri
Son haftalarda yaşanan fiyat düşüşü, Avrupa’daki alıcıların piyasaya geri dönmesine neden oldu ve kısa süreli bir hareketlilik sağladı. Fındık üreticisi ve brokeri Osman Çakmak, piyasanın şu anda “korku ile fırsat” arasında sıkışmış durumda olduğunu belirtti. Çakmak, üreticilerin iki gruba ayrıldığını, bazıların düşüşü fırsat bilerek satış yaptığını ve alternatif yatırım aracı olarak altına yöneldiğini, diğerlerinin ise fiyatların yükseleceği umuduyla ürünlerini elinde tuttuğunu vurguladı. Mayıs ayı itibarıyla mevcut hareketliliğin fiyatlara olumlu yansıyabileceği öngörülüyor.
Stok Sorunları ve Değer Kaybı
Fındık manavı olarak adlandırılan üretici tüccarlardan Yusuf Okumuş, mevcut fiyat seviyelerinin sürdürülebilir olmadığını ifade etti. Sezon başında fiyatların 250-350 TL arasında değiştiğini, bazı dönemlerde 370 TL’ye kadar çıktığını hatırlatan Okumuş, fiyatların 180-200 TL seviyelerine gerilemesiyle birlikte üreticilerin büyük bir kısmının zarar ettiğini belirtti. Ordu genelinde üreticilerin yaklaşık yüzde 40-50’sinin fındığını hala elinde tuttuğunu vurgulayan Okumuş, bekletilen fındıkların hem kilo hem de değer kaybına uğradığını söyledi. Bazı üreticilerin altına yöneldiğine dair bilgiler aldıklarını belirten Okumuş, bu durumun genel tabloyu etkilemediğini ifade etti. Üreticilerin yanı sıra manav ve alım yapan esnafın da zarar ettiğini, yüksek fiyatlardan alınan fındıkların elde kaldığını aktardı. Banka kredileriyle alım yapan birçok esnafın stoklarını eritemediği ve sektörün finansal baskı altında olduğu vurgulandı. Fındık üreticisi ve tüccarı Yüksel Göl ise fiyat düşüşünün en büyük nedeninin emanet sistemi olduğunu belirtti. Emanete bırakılan fındıkların piyasaya sürülmesi, fiyatların düşmesine yol açıyor. Üreticilerin emanete bıraktıkları ürünleri geri talep etmeleri durumunda, bu fındıkları bulmanın imkânsız olduğunu ifade etti.
