Kolombiya Zirvesinde Fosil Yakıtların Terkine Hukuki Çerçeve Çağrısı

Kolombiya’nın Santa Marta şehrinde düzenlenen zirvede, fosil yakıtların küresel ölçekte adil bir şekilde terk edilmesi gerektiği vurgulandı. Bu zirve, ‘yüksek hedefli devletler koalisyonu’ tarafından gerçekleştirildi ve uluslararası hukuki bir düzenleme yapılması çağrısında bulunuldu.

Konferansa katılan ülkeler, fosil yakıt üretiminden uzaklaşmak için bir yol haritası oluşturulması gerektiğini belirtti. Geçtiğimiz yıl Brezilya’da yapılan COP30’da 24 ülkenin desteğiyle fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa yönelik ilk uluslararası konferans duyurulmuştu. Ancak, Birleşmiş Milletler iklim zirvesinde 82 ülkenin fosil yakıtlardan çıkış çağrısı yapmasına rağmen, iklim değişikliğinin temel nedeni olan fosil yakıtlarla ilgili bir anlaşma sağlanamamıştı.

Santa Marta Konferansı, Kolombiya ve Hollanda’nın öncülüğünde gerçekleştirildi ve 53 ülkenin katılımıyla gerçekleşti. Türkiye ve Avustralya’nın da yer aldığı bu toplantıda, ABD’nin davet edilmemesi dikkat çekti.

Toplantının sonunda, koalisyon üyeleri, fosil yakıtlardan adil bir geçiş için yeni bir uluslararası düzenleme müzakeresi yapılması gerektiğini resmen duyurdu. Bu hukuki düzenlemenin, arz tarafına yönelik bağlayıcı yükümlülükler içermesi ve mevcut yönetişim boşluklarını kapatması gerektiği ifade edildi. Ayrıca, kömür, petrol ve gazdan adil bir çıkış için gerekli finansal ve hukuki altyapının oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Kolombiya Çevre Bakanı Irene Velez Torres, küresel Güney ülkelerinin, kendilerinin sorumlu olmadığı bir krizin bedelini ödememesi gerektiğini belirtti. Torres, anlaşmanın eşitlik temelinde şekillenmesi ve geçiş finansmanına odaklanması gerektiğini ifade etti. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle mücadele etmek için gelişmekte olan ülkelerin yaklaşık 1,3 trilyon dolara ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.

Zirve, ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın tetiklediği enerji krizinin gölgesinde gerçekleştirildi. Bu durum, fosil yakıtlardan çıkış ve temiz enerji kaynaklarına geçiş çağrılarını daha da güçlendirdi.

Uluslararası Adalet Divanı, geçtiğimiz yıl verdiği danışma görüşünde, fosil yakıt üretimi ve tüketiminin uluslararası hukuka aykırı olabileceğine hükmetmişti. Vanuatu İklim Değişikliği ve Çevre Bakanı Ralph Regenvanu, bu durumun fosil yakıt anlaşması yapılması yönündeki argümanları güçlendirdiğini belirtti. Regenvanu, zirve sırasında, fosil yakıt üretiminin aşamalı olarak sona erdirilmesine yönelik hukuki yükümlülüklerin savunulması gerektiğini vurguladı.

Regenvanu, “Bir Fosil Yakıt Anlaşması, ortak hukuki yükümlülüklerimizi somut eyleme dönüştürmemiz için bağlayıcı bir çerçeve sunabilir. Böyle bir çerçeve, genişlemenin durdurulması, adil aşamalı çıkış takvimleri ve finansman mekanizmaları gibi başlıklara yanıt verebilir” dedi.