Petrol Piyasasında Felaket Senaryosu Nasıl Önleniyor?
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması petrol fiyatlarını nasıl etkiliyor? Küresel piyasalarda felaket senaryosu önleniyor.
İran ile süregelen çatışmaların 10. haftasına girdiğimiz bu günlerde, Hürmüz Boğazı’nın hala kapalı kalması, küresel petrol arzında önemli bir kayba yol açtı. Günde 14 milyon varil petrol, dünya pazarından çekilmiş durumda. Ancak, petrol fiyatlarının 107 dolar seviyesinde kalması, ekonomi uzmanları arasında şaşkınlık yaratıyor. The Economist, bu krizin neden henüz kontrol altına alındığını analiz etti.
Görünmeyen Rezervlerin Rolü
Analizin en dikkat çekici bulgularından biri, yer altı stoklarının piyasaya etkisi oldu. Morgan Stanley analisti Martijn Rats, arz baskısını azaltan faktörlerin yalnızca üretim artışı değil, aynı zamanda yer altı depolarındaki petrolün yüzeye çıkarılması olduğunu belirtiyor. Uydu görüntüleri, Çin’in kara depolarındaki stok seviyelerinin sabit kaldığını gösterse de, görünmeyen yer altı tesislerinden petrolün piyasaya sürüldüğü tahmin ediliyor. Çin’in yaklaşık 1,2 milyar varil petrol stoğu, ithalatı azaltarak küresel talebi günlük 6,6 milyon varil düşürmesine neden oldu ve bu durum piyasada küçük bir petrol fazlası oluşmasına yol açtı.
Körfez Dışı Üreticilerin Rolü
Körfez bölgesindeki kaybı, Batı Yarımküre’den gelen rekor ihracatlar telafi ediyor. ABD, tarihinin en yüksek seviyesine ulaşarak günlük 9 milyon varil net petrol ihracatı gerçekleştirdi. Kanada, geçen yıla göre günlük 400 bin varil ek katkı sağlarken, Venezuela, Norveç ve Brezilya toplamda günlük yarım milyon varilden fazla ek arz sundu. Amerikan WTI petrolünün, Brent ve Dubai petrolüne göre tarihi seviyede indirimli işlem görmesi, Avrupa ve Asya’daki alıcıların yönünü Amerika’ya çevirmesine neden oldu.
Trump Faktörü ve Diplomatik Umutlar
Piyasa analistleri, petrol fiyatlarının 150-200 dolar seviyelerine fırlamasını engelleyen bir diğer önemli faktörün, Donald Trump’ın çözüm önerileri olduğunu ifade ediyor. Yatırımcılar, diplomatik bir çözüm olasılığına hala %50’den fazla şans tanıyor. Nisan başında vadeli kontratlar ile spot fiyatlar arasındaki 25 dolarlık büyük farkın birkaç dolara inmesi, uzun süreli bir kriz beklentisinin şimdilik geçersiz olduğunu gösteriyor.
Tehlike Çanları: İhracat Yasağı Geliyor mu?
Ancak bu denge oldukça kırılgan bir yapıda. ABD’deki bakım sezonunun sona ermesiyle birlikte, petrolün iç piyasaya yönelmesi bekleniyor. Özellikle 25 Mayıs’tan önce benzin fiyatlarının galon başına 5 dolara yaklaşması, Trump yönetimini zor bir karar vermeye itebilir. Brent petrol fiyatı 100 dolar civarındayken, ABD’nin rafine ürün ihracat yasağı ihtimali %35 iken, bu oran artık %50’nin üzerine çıkmış durumda. Böyle bir yasağın, küresel enerji piyasalarında yeni ve daha sert dalgalanmalara yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
