Türkiye-Rusya gübre anlaşması için imzalar atılıyor

Rusya gübre anlaşması ile Türkiye’nin ekim dönemi öncesinde azotlu gübre, amonyak ve üretim hammaddelerine erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Türkiye, yaklaşan ekim dönemi öncesinde gübre tedarikini güvence altına almak için Rusya ile yeni bir iş birliğine hazırlanıyor. Bloomberg’in Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, iki ülke arasında gübre ticaretini kolaylaştıracak bir mutabakat zaptı imzalanması planlanıyor. Rusya gübre anlaşması kapsamında Türkiye’nin daha fazla azotlu gübre alabilmesi ve bazı ihracat kısıtlamalarından muaf tutulması amaçlanıyor.

İmza töreni Moskova’da düzenlenecek

Mutabakatın Moskova’da imzalanması bekleniyor. Törende Türkiye’yi Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı’nın, Rusya’yı ise Bakan Yardımcısı Maxim Borovoy’un temsil edeceği belirtiliyor.

Planlanan adım, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kırgızistan’da düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamındaki görüşmesinden yaklaşık bir hafta sonra gündeme geldi.

İhracat kısıtlamaları için muafiyet hedefleniyor

Mutabakatın öne çıkan başlıkları arasında Rusya’nın gübre ve amonyak ihracatına uyguladığı sınırlamalar bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı açıklamasına göre Türkiye’nin, Rusya’nın azotlu ve fosfatlı gübreler ile amonyak ihracatına yönelik kotalarından muaf tutulması hedefleniyor.

Bu düzenlemeyle özellikle ekim sezonu yaklaşırken Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu gübre ve üretim girdilerine daha kolay ulaşması amaçlanıyor. Rusya, yılın başlarında Türkiye’nin artan talebini karşılayabilmesi için amonyak ve üre ihracatındaki bazı kısıtlamaları gevşetmişti.

Tedarik sorunlarında Körfez etkisi

Türkiye’nin Moskova ile yeni bir mutabakat arayışında, Basra Körfezi’ndeki üreticilerden üre tedarikinde yaşanan güçlüklerin de etkili olduğu ifade ediliyor. Küresel gübre arzındaki daralma, alternatif kaynaklara yönelik ihtiyacı artırırken Rusya bu süreçte Türkiye açısından önemli bir tedarikçi konumunu koruyor.

Rusya küresel gübre ticaretinde belirleyici ülkelerden biri

Rusya, dünya gübre üretiminde önde gelen ülkeler arasında yer alıyor ve küresel ticarete konu olan gübre ile bitki besinlerinin yaklaşık beşte birini karşılıyor. Ukrayna’daki savaşın ardından Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlarda artan riskler, Rusya’nın ihracatta Baltık Denizi limanlarına daha fazla yönelmesine neden oldu. Bu değişim, Türkiye gibi pazarlara gerçekleştirilen teslimatların maliyetlerini yükseltti.

Moskova yönetimi iç piyasadaki ihtiyacı önceleyerek gübre ihracat kotalarını kasım ayına kadar uzattı. Buna göre 1 Haziran-30 Kasım döneminde, azot bazlı ürünler de dahil olmak üzere toplam 20 milyon ton gübre ihracatına izin veriliyor.

Küresel arz üzerindeki baskı arttı

Rusya’nın amonyum nitrat ihracatını geçici olarak durdurması da arzı etkileyen gelişmeler arasında bulunuyor. İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının ardından Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların kesilmesi, küresel gübre piyasasındaki arz baskısını daha da artırdı.

Türkiye’nin yıllık gübre ihtiyacı 7 milyon ton

Türkiye’de yıllık gübre talebi yaklaşık 7 milyon ton seviyesinde. Ülkenin üretimi ise yaklaşık 5 milyon tonla sınırlı kalıyor. Her ne kadar toplam üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde bulunsa da fiili üretim bu seviyeye ulaşamıyor.

Bu farkın başlıca nedenleri arasında amonyak, fosforik asit, kaya fosfatı, potas ve kükürt gibi gübre üretiminde kullanılan hammaddelerdeki ithalat bağımlılığı gösteriliyor. Planlanan Rusya gübre anlaşması ile ekim dönemi öncesinde Türkiye’nin hem gübre hem de temel üretim girdileri bakımından tedarik güvenliğinin güçlendirilmesi bekleniyor.