İSTİF Sınıfı Fırkateyn ABD Donanması’nın Radarında

ABD Donanması, yeni fırkateyn programı kapsamında Türkiye’nin İSTİF Sınıfı Fırkateyn tasarımını Güney Kore ve Japonya seçenekleriyle değerlendiriyor.

ABD Donanması, filosunu daha hızlı büyütme hedefi doğrultusunda yeni fırkateyn sınıfı için uluslararası seçenekleri inceliyor. Değerlendirilen tasarımlar arasında Türkiye’nin İSTİF Sınıfı Fırkateyn projesinin yanı sıra Japonya’nın Mogami sınıfı ve Güney Kore’nin Chungnam sınıfı bulunuyor.

USNI News’e konuşan üç sektör kaynağına göre yürütülen çalışmada, programın ilk iki gemisinin yabancı bir tersanede inşa edilmesi ihtimali de değerlendiriliyor. Böyle bir uygulama, ABD’nin savaş gemilerini kendi tersanelerinde inşa etme konusundaki uzun süreli yaklaşımından farklı bir yönteme geçiş anlamına gelebilir. İSTİF tasarımının değerlendirmeye alınması ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın temmuz ayında NATO Zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin ardından gündeme geldi.

Yabancı Tasarımlar İçin Yeni Tedarik Yaklaşımı

Washington yönetiminin ağustos ayında yayımladığı bir memorandum, Pentagon’un yabancı üretimi savaş gemilerini hizmete almasını genel olarak sınırlayan yasal çerçevede “ulusal güvenlik çıkarı” istisnasının kullanılmasına imkân tanıdı. Bu gelişmenin ardından ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, yabancı kaynaklı savaş gemileri, ro-ro kargo gemileri ve konsolide kargo ikmal tankerlerini kapsayan bir tedarik değerlendirmesi başlattı. Çalışmanın 12 Kasım 2026’da tamamlanması bekleniyor.

Gündemdeki modellerden biri, ilk iki geminin yurt dışında inşa edilmesinin ardından üretimin ABD tersanelerine aktarılmasını öngören “Finlandiya modeli”. Bu yaklaşım, ABD Sahil Güvenliği’nin Arctic Security Cutter programındaki uygulamaya benziyor. Söz konusu programda Finlandiyalı tersaneler, Kanada tasarımına dayanan ilk gövdeleri inşa ederken sonraki üretim aşamasının ABD’ye taşınması planlanıyor.

ABD Donanması Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Yardımcı Bakanlığı sözcüsü Yüzbaşı Ron Flanders, müttefik ülkelerin gemi inşa kapasitesinden yararlanılmasına yönelik çalışmayı doğruladı. Flanders, hedefin gemileri daha kısa sürede teslim ederken uzun vadeli yatırım, teknoloji transferi ve ABD tersanelerindeki iş gücünün büyütülmesini sağlamak olduğunu belirtti.

Kongre Süreci Belirsizliğini Koruyor

Yabancı tersanelerin programa dahil edilmesi Kongre’de destek görmeyen başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi’nin 2027 Mali Yılı Savunma Politikası Yasa Tasarısı taslağında, Beyaz Saray’ın yabancı savaş gemisi inşası için kullanabileceği istisnanın kaldırılması önerildi. Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi taslağına ise yabancı tersanede inşa edilecek bir ABD savaş gemisinin alımına yönelik sözleşmelere onaylı fon aktarılmasını engelleyen bir hüküm eklendi.

Yasa tasarılarının nihai metni henüz açıklanmadı. Kongre’deki sürecin sonbahar aylarında netleşmesi bekleniyor.

Fırkateyn İhtiyacı ve Program Değişikliği

ABD Donanması, fırkateynleri suüstü filosundaki önemli bir kabiliyet açığını kapatacak platformlar olarak değerlendiriyor. Donanma yetkililerine göre Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhripleri, yüksek yoğunluklu deniz muharebesi için tasarlanmalarına rağmen fırkateynlerin üstlenebileceği daha düşük riskli görevlerde de kullanılıyor. Muharip Gemiler Program Tedarik Yöneticisi Yardımcısı Tuğamiral Brian Metcalf, fırkateynlerin yüksek değerli refakat görevlerinde kullanılabileceğini ve muhriplerin daha üst düzey görevlerine odaklanmasını sağlayacağını ifade etmişti.

ABD Donanması, geçen yılın sonunda Constellation sınıfı FFG-62 güdümlü füze fırkateyni programını iptal ederek Sahil Güvenliği’nin National Security Cutter gemisine dayalı yeni bir devriye fırkateyni geliştirmeyi amaçlayan FFX programına yöneldi. Constellation sınıfı, suüstü denizaltı savunma harbi görevleri için tasarlanmıştı. HII’nin Ingalls Shipbuilding tesisi ilk FFX gemisi için ön üretim çalışmalarına başlamış olsa da henüz sözleşme imzalanmadı.

ABD’li yetkililerin son yıllarda Güney Kore’deki tersanelere yönelik ziyaretleri de yabancı üreticilere duyulan ilgiyi ortaya koyuyor. Eski Donanma Bakanı John Phelan’ın yanı sıra emekli Korgeneral Richard Breckenridge ve Temsilciler Meclisi Tahsisat Komitesi savunma alt komitesi üyeleri Güney Kore’de çeşitli tersaneleri ziyaret etti. HD Hyundai ve Hanwha Ocean tesisleri de bu temaslar kapsamında incelendi.

Türkiye ve Asya ülkelerindeki üreticilerin yanı sıra Avrupa’daki ABD müttefikleri de fırkateyn tasarımları sunuyor. Wisconsin merkezli Fincantieri Marinette Marine tarafından üretilen Constellation sınıfı gemiler, İtalya ve Fransa donanmalarında kullanılan ve farklı ülkelere ihraç edilen FREMM çok maksatlı fırkateyn tasarımına dayanıyor.

İSTİF Sınıfı Fırkateynin Özellikleri

MİLGEM programı kapsamında geliştirilen İSTİF Sınıfı Fırkateyn, yaklaşık 113 metre uzunluğa ve 3.000 tonun üzerinde deplasmana sahip. Dizel motor ve gaz türbinini bir araya getiren CODAG tahrik sistemi, gemiye 29 knot azami hız ve yaklaşık 5.700 deniz mili menzil sağlıyor.

Gemilerde ASELSAN’ın CENK-S aktif elektronik taramalı dizi radarı, HAVELSAN’ın ADVENT Savaş Yönetim Sistemi, ROKETSAN üretimi ATMACA gemisavar füzeleri, MİDLAS dikey atım lançer sistemi, MKE’nin 76 milimetrelik deniz topu ve ASELSAN GÖKDENİZ yakın hava savunma sistemi yer alıyor.

Sınıfın ilk gemisi TCG İSTANBUL, Türk Donanması’nda görev yapıyor. İnşası süren diğer yedi gemide Taarruz Tipi MİDLAS sisteminin kullanılması planlanıyor. Bu gemiler, daha uzun menzilli hava savunma füzelerinin yanı sıra GEZGİN ve ATMACA gibi gemisavar ve seyir füzelerini de dikey atım sistemi üzerinden kullanabilecek.

Bu yedi gemiden ikisinin Endonezya’ya teslim edilmesi, Türk Donanması için ise yerlerine yeni platformlar inşa edilmesi planlanıyor. F-516 ve F-517 borda numaralı gemilerin geçici teslimatının yıl sonuna kadar yapılması öngörülüyor.

Türkiye’de aynı dönemde Türk Donanması için yedi İSTİF sınıfı fırkateyn, sekiz HİSAR sınıfı açık deniz karakol gemisi, bir TF-2000 sınıfı muhrip, üç REİS sınıfı denizaltı, bir milli hücumbot, bir MİLDEN denizaltısı, bir MUGEM uçak gemisi ve beş yeni nesil mayın gemisiyle çeşitli destek platformlarının inşası sürüyor. Ayrıca Malezya için sözleşmesi Haziran 2024’te imzalanan üç MİLGEM ADA sınıfı korvet, dört aylık aralıklarla denize indirildi.