ABD yaptırım listesinde 3 Türk taşımacılık şirketi

ABD, İran havacılık sektörüne yönelik yaptırım paketinde üç Türk taşımacılık şirketini Mahan Air’e destek sağladıkları gerekçesiyle listeye aldı.

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın ekonomik ve finansal sistemle bağlantısını sınırlamak amacıyla açıkladığı yeni yaptırım paketine Türkiye merkezli üç şirketi de dahil etti. İzmir ve İstanbul’da faaliyet gösteren şirketler, İranlı havayolu Mahan Air’e uçak transferi, insansız hava aracı bileşeni sevkiyatı ve lojistik hizmet sağlamakla suçlandı.

Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nin açıkladığı 36 unsurluk listede Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı Ticaret Limited Şirketi, S Sistem Lojistik Hizmetleri Anonim Şirketi ve Mes Kargo Taşımacılık Turizm ve Dış Ticaret Limited Şirketi yer aldı. ABD kayıtlarına göre Sky Phoenix İzmir’de, S Sistem ile Mes Cargo ise İstanbul’da faaliyet gösteriyor.

Washington, üç şirketin de ABD tarafından 2011’den bu yana yaptırım uygulanan Mahan Air ile bağlantılı çalıştığını ileri sürdü. İran Devrim Muhafızları ile ilişkili olduğu iddia edilen havayoluna yönelik son adımda, yalnızca İran’daki şirketler değil, üçüncü ülkelerdeki tedarik, lojistik ve aracılık ağları da hedef alındı.

Sky Phoenix hakkında öne sürülen suçlamaların merkezinde uçak transferi bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı, Mahan Air’in 2026 yazında en az üç Boeing 777’yi Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden İran’a taşıdığını belirtti. Washington’a göre Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support ile Türkiye merkezli Sky Phoenix, ABD menşeli uçakların Mahan Air’e aktarılmasında aracı rol oynadı.

ABD makamları, söz konusu uçakların daha önce hizmet dışına çıkarılan filolardan temin edildiğini, ECT Aviation Support aracılığıyla geçici tescil işlemlerinin yapıldığını ve ardından İran’a yönlendirildiğini savundu. Hazine Bakanlığı, bu yöntemin Mahan Air’in yaptırımları aşmak için geçmişte kullandığı uygulamalara benzediğini öne sürdü. Sky Phoenix, bu gerekçelerle havayoluna maddi, teknolojik veya hizmet desteği sağlamakla suçlanarak listeye alındı.

Türkiye bağlantılı yaptırımlarda S Sistem Lojistik’e yönelik iddialar da dikkat çekti. ABD yönetimi, şirketin Mahan Air adına İran’a gönderilen çeşitli sevkiyatları koordine ettiğini ve bu gönderiler arasında insansız hava aracı bileşenleri ile endüstriyel ekipmanların bulunduğunu bildirdi.

Bu suçlama, Türkiye bağlantısının yalnızca sivil havacılık hizmetleriyle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Washington, İran’ın sivil havacılık ağlarının hassas teknolojiler, çift kullanımlı ürünler ve çeşitli ekipmanların temininde kullanılabildiğini savunuyor. Bu nedenle yaptırım altındaki havayollarına hizmet veren yabancı lojistik kuruluşları da daha yakından inceleniyor.

Listede bulunan üçüncü şirket Mes Cargo için ise Mahan Air’in genel satış acentesi olarak faaliyet gösterdiği ve havayolu adına farklı sevkiyatları koordine ettiği iddiası gündeme getirildi. Genel satış acenteleri, havayolları adına satış, müşteri hizmetleri, kargo yönlendirmesi ve taşıma organizasyonu gibi işlemleri yürütebiliyor. ABD yönetimi, bu hizmetlerin yaptırım kapsamındaki bir şirkete sunulmasını listeye alma gerekçeleri arasında gösterdi.

S Sistem ve Mes Cargo, Mahan Air’e finansal, maddi veya teknolojik destek sağladıkları ya da mal ve hizmet sundukları iddiasıyla yaptırım kapsamına alındı.

Kararın etkisi, şirketlerin ABD’de işlem yapmasının engellenmesiyle sınırlı kalmıyor. Listedeki şirketlerin ABD’de bulunan veya ABD vatandaşları tarafından kontrol edilen varlıkları bloke ediliyor ve bu varlıkların Amerikan makamlarına bildirilmesi gerekiyor. Şirketlerin doğrudan ya da dolaylı olarak yüzde 50 ve üzerindeki payına sahip olduğu bazı kuruluşlar da ilgili kurallar çerçevesinde yaptırım kapsamına girebiliyor.

ABD kişi ve kuruluşlarının listedeki şirketlerle işlem yapması genel olarak yasaklanırken, kararın uluslararası finans sistemi üzerinde de sonuçlar doğurması bekleniyor. Hazine Bakanlığı, yaptırım kapsamındaki şirketlerle önemli işlemler gerçekleştiren yabancı finans kuruluşlarının ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu risk, uluslararası bankaların, sigorta şirketlerinin ve ticari ortakların yaptırım uygulanan firmalarla ilişkilerini yeniden değerlendirmesine yol açabiliyor. Böylece kararın ekonomik etkisi, şirketlerin dolar işlemleri ve ABD pazarıyla sınırlı kalmayıp küresel finans bağlantılarına da yansıyabiliyor.

Yeni paket, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü “Ekonomik Dışlama Operasyonu” kapsamında hazırlandı. İran’daki 27 havayolu şirketinin yanı sıra farklı ülkelerde faaliyet gösteren aracılar, lojistik şirketleri ve hizmet sağlayıcılar da yaptırım listesine dahil edildi.

Washington’ın yaklaşımı, yalnızca İran’daki kuruluşları hedef almak yerine ülkenin uçak, teknoloji, finansman ve lojistik hizmetlerine erişimini sağlayan üçüncü ülke ağlarını kesmeye dayanıyor. Türk taşımacılık şirketleri Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo’nun aynı pakette yer alması, bu stratejinin Türkiye’ye uzanan boyutunu da ortaya koydu.

Şirketlerin ABD kararına karşı atacağı adımlar ve yaptırımların ticari ilişkileri üzerindeki etkisi önümüzdeki dönemde izlenecek.

KAYNAK: DÜNYA GAZETESİ