Hürmüz Boğazı’nda trafik düşerken petrol geriledi
Petrol fiyatları diplomasi beklentisiyle yüzde 2’den fazla geriledi. Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin zayıflaması arz riskini canlı tuttu.
Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında yeniden diplomatik temas kurulabileceği beklentisiyle haftanın ilk işlem gününde yüzde 2’den fazla değer kaybetti. Brent petrolün varil fiyatı 101,71 dolara, ABD tipi ham petrol WTI ise 98,15 dolara kadar gerileyerek 10 Eylül’den bu yana en düşük seviyelerini gördü.
Piyasalardaki düşüşte, ABD Başkanı Donald Trump’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York’a gitmesi beklenen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu açıklaması etkili oldu. Bu açıklama, bölgedeki çatışmanın enerji arzı üzerindeki baskısını azaltabilecek olası bir diplomatik kanal şeklinde değerlendirildi.
Ancak fiyatları aşağı çeken diplomasi beklentisine karşın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi hareketleri arz güvenliğine ilişkin endişelerin devam ettiğine işaret etti. Hafta sonunda boğazdan yalnızca 12 izlenebilir emtia gemisi geçti. Bir önceki hafta sonundaki sayı 35 olarak kaydedilmişti.
Hürmüz Boğazı’nda ticari geçişler geriledi
Savaş öncesinde tanker, gaz taşıyıcısı, dökme yük ve konteyner gemileri dahil olmak üzere boğazdan günde yaklaşık 125 büyük ticari gemi geçiyordu. Son veriler, görünür ticari trafiğin bu seviyenin oldukça altında kaldığını ortaya koydu.
Pazar günü izlenebilen dört gemi boğazdan çıkarken, bunların ikisi rafine petrol ürünü taşıyan tankerlerden oluştu. Aynı gün iki küçük petrol tankeri Körfez’e giriş yaptı. Cumartesi günü ise tarım ürünleri, sıvılaştırılmış petrol gazı ve gübre taşıyan beş gemi Körfez’den ayrıldı.
Öte yandan görünür gemi sayısı, bölgedeki gerçek petrol akışının tamamını yansıtmıyor. Bazı üreticiler ve tanker işletmecileri takip sistemlerini kapatarak sevkiyatlarını sürdürüyor. Bu durum, izlenebilen trafik ile fiili petrol hareketleri arasında önemli bir fark oluşmasına neden oluyor.
Suudi Arabistan’ın ihracatı toparlandı
Petrol fiyatlarındaki gerilemede diplomasi beklentisinin yanı sıra Suudi Arabistan’ın ihracatındaki artış da rol oynadı. Kızıldeniz yönündeki sevkiyatlarda yaşanan aksaklıkların ardından ülkenin Hürmüz üzerinden gerçekleştirdiği petrol taşımacılığı yeniden hız kazandı.
Suudi Arabistan’ın toplam petrol ihracatı ağustos ayında günlük 2,4 milyon varile kadar düşerken, eylülde günlük 4 milyon varilin üzerine çıktı. Ağustosta kaydedilen miktar, en az 2013’ten bu yana görülen en düşük ihracat seviyesi olmuştu.
Uydu verilerine göre Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan bölümü son altı günde günlük ortalama 2,9 milyon varile ulaştı. Bu miktar ağustos ayında yaklaşık 700 bin varil düzeyindeydi. Sevkiyatların artması, arzın tamamen kesilmediği beklentisini güçlendirerek petrol fiyatlarındaki risk priminin bir bölümünün geri çekilmesine katkı sağladı.
Petrol piyasasında bir yandan diplomasi ihtimali ve Suudi ihracatındaki toparlanma fiyatları aşağı çekiyor, diğer yandan Hürmüz Boğazı’ndaki düşük görünür trafik arz belirsizliğinin sürdüğünü gösteriyor. Savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan taşınıyordu. Bu nedenle önümüzdeki dönemde ABD-İran temaslarının yanı sıra boğazdaki gemi hareketleri de yakından izlenecek.
