Brent petrol Hürmüz gerilimiyle 97 dolar eşiğine dayandı
Brent petrol, ABD ile İran arasındaki Hürmüz gerilimi ve düşen tanker trafiğinin etkisiyle 97 dolar sınırına yaklaşırken, OPEC+ kararı yükselişi durduramadı.
Petrol piyasası, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan gerilimin etkisiyle haftaya yükselişle başladı. Hafta sonu ABD’nin İran’a ait üç petrol tankerini vurmasının ardından İran da ABD bağlantılı üç gemiyle, izinsiz geçiş yaptığı öne sürülen bazı ticari gemileri hedef aldı.
Karşılıklı saldırılar, Hürmüz çevresindeki güvenlik riskini yeniden gündeme taşırken, piyasa aktörleri gelişmeleri yalnızca bölgesel bir askerî gerilim olarak değerlendirmedi. Gemilere yönelik hamleler, küresel petrol arzını aksatabilecek bir tehdit olarak fiyatlara yansıdı.
İlk işlemlerde Brent petrol varil başına 96,80 dolara kadar yükseldi. ABD tipi Batı Teksas petrolünün fiyatı da 92,14 doları gördü. Böylece önceki hafta başlayan yükseliş, yeni haftanın ilk saatlerinde de devam etti.
Hürmüz’de tanker trafiği geriledi
Fiyatlardaki baskıyı artıran gelişmelerden biri de Hürmüz Boğazı’ndaki tanker ve emtia gemisi geçişlerinin azalması oldu. Son günlerde boğazdan geçen gemilerin günlük ortalaması 10’a inerken, bu rakam mayıs ayından bu yana görülen en düşük seviyeye işaret etti.
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin bu güzergâhtan taşınması, Hürmüz’deki her türlü aksaklığı küresel piyasalar açısından kritik hale getiriyor. Geçişlerin yavaşlaması, Orta Doğu kaynaklı sevkiyatların yanı sıra uluslararası fiyatlama üzerinde de doğrudan etkili oluyor.
İran’ın bölgede yeni bir kısıtlama veya dışlama bölgesi ilan edebileceğine ilişkin işaretler de risk algısını güçlendirdi. Bu beklenti, deniz trafiğinin kısa sürede eski seviyelerine dönmesinin zor olabileceği yönündeki endişeleri artırdı.
Petrol fiyatlarındaki son hareket, yalnızca yeni haftanın gelişmelerinden kaynaklanmadı. Brent petrol geçen haftayı yüzde 7,8 artışla tamamlarken, ABD tipi ham petrolün haftalık kazancı yüzde 10’a yaklaştı.
Yeni haftadaki yükseliş, jeopolitik risk priminin hâlâ yüksek olduğunu ortaya koydu. Tankerlerin taşıma işlevinin ötesinde ekonomik baskı unsuru olarak kullanılmaya başlanması, enerji piyasasındaki belirsizliğin sürmesine neden oluyor.
OPEC+ grubunun ekim ayı üretim politikasında değişikliğe gitmemesi de fiyatları aşağı çekmeye yetmedi. Piyasalar, kısa vadede arzı artıracak yeni bir destek gelmemesini, Hürmüz kaynaklı risklerin etkisini daha görünür kılan bir gelişme olarak değerlendirdi.
97 dolar seviyesi yakından izleniyor
Brent petrolde 97 dolar sınırı, yatırımcılar açısından hem psikolojik hem de kısa vadeli teknik bir eşik niteliği taşıyor. Bu seviyenin kalıcı biçimde aşılması halinde, petrolün 100 dolara yönelip yönelmeyeceğine ilişkin tartışmaların yeniden hız kazanması bekleniyor.
Fiyatların bu düzeye yükselmesi, petrol ithalatçısı ülkelerin enerji maliyetlerini de artırıyor. Navlun, sigorta ve ham petrol fiyatlarındaki artışın birlikte etkili olması; akaryakıt giderlerinin yanı sıra sanayi maliyetleri ve tüketici enflasyonu üzerinde de baskı yaratabilir.
Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yeniden hızlanıp hızlanmayacağı, petrol piyasasının yönü açısından belirleyici olacak. Geçişlerin düşük kalması halinde yukarı yönlü baskının korunması beklenirken, bölgedeki gelişmeler küresel enflasyon ve merkez bankalarının politika kararları açısından da yakından izlenecek.
